Wielu przedsiębiorców wciąż zastanawia się, czy fundacja rodzinna to dla nich dobre rozwiązanie. Na podstawie naszych doświadczeń przybliżamy istotę fundacji rodzinnej krok po kroku. Pierwszy krok – decyzja, jest tym najważniejszym.
Fundacja rodzinna to instrument dobry dla osób, które posiadają wartościowy majątek i chcą go przekazać swoim następcom. Dla tych, którym zależy, aby przekazane mienie pozostało w rękach następców przez dłuższy czas i nie uległo szybkiemu upłynnieniu lub utracie.
Role – czyli kto jest kim w fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna musi być zasilona mieniem o wartości co najmniej 100 tysięcy złotych. Taka jest bowiem minimalna wysokość funduszu założycielskiego wymaganego przez ustawę. Mieniem wnoszonym do fundacji mogą być nieruchomości, ruchomości, pieniądze, udziały, akcje lub inne wartościowe prawa, które przelicza się na pieniądze. Ustanawiając fundację rodzinną i wyposażając ją w majątek, fundatorzy dokonują swego rodzaju aktu dobroczynności. Z tego powodu trudno sobie wyobrazić, aby do fundacji wnoszone było mienie poważnie obciążone, mogące generować problemy w przyszłości, np. poprzez wszczynane egzekucje.
Fundacja rodzinna stanowi odrębny od fundatorów i beneficjentów byt prawny i jeśli coś otrzyma, to nikt nie może jej tego odebrać. Tutaj ujawnia się istota fundacji rodzinnej. Zilustrujmy to przykładem.
Jeśli fundator daruje udziały w spółce z o .o. swoim trzem synom, po 1/3 każdemu z nich, to traci nad nimi kontrolę. Każdy z synów może później zbyć te udziały. Jeśli fundator wniesienie te udziały do fundacji rodzinnej i postanowi, że ma ona wypłacać synom jako beneficjentom po 1/3 zysku, to ekonomicznie uzyskują oni tyle samo. Dodatkowym efektem jest jednak to, że istnieje nadal kontrola nad udziałami. To fundacja staje się udziałowcem, a nie synowie i żaden z nich nie ma prawa rozporządzać tymi udziałami.
Możemy wyróżnić kilka powodów, dla których fundacja rodzinna jest lepsza od dokonywanych w kierunku następców darowizn lub sporządzanych testamentów.
Fundacja rodzinna to dobry wybór:
Fundacja rodzinna to coraz popularniejszy sposób zarządzania majątkiem rodzinnym. Przepisy pozwalają na to, że większość przychodów osiąganych przez fundację rodzinną jest zwolniona z bieżącego podatku dochodowego od osób prawnych (CIT). Oznacza to, że fundacja nie musi płacić podatku od swoich dochodów w trakcie roku, z wyjątkiem kilku szczególnych sytuacji.
Obciążenia podatkowe w CIT pojawiają się w kilku sytuacjach:
We wszystkich powyżej przedstawionych sytuacjach stawka podatku wynosi 15%.
Obciążenia podatkowe mogą pojawić się również w pewnych wyjątkowych przypadkach, tj.:
Fundacja rodzinna płaci 15% CIT przy wypłacie świadczeń beneficjentom. Jeśli fundacja rodzinna wypłaca pieniądze lub inne świadczenia beneficjentom, po ich stronie może znaleźć zastosowanie zwolnienie z PIT. Aby jednak skorzystać z tego zwolnienia, ważne jest, kto wniósł majątek do fundacji i kto jest jej beneficjentem.
Gdy cały majątek fundacji pochodzi od fundatora (osoby, która założyła fundację), zwolnienie z PIT obejmuje świadczenia wypłacane beneficjentom – bliskim krewnym fundatora. Dotyczy to:
Osoby te należą do tzw. „grupy 0” w przepisach o podatku od spadków i darowizn. Taka sytuacja jest najbardziej korzystna podatkowo.
W przypadku kiedy mienie fundacji rodzinnej jest wniesione w całości przez osoby niebędące fundatorami – zwolnienie z PIT nie znajduje zastosowania.
W przypadku, gdy fundacja ma mieszany majątek – częściowo od fundatora, a częściowo zgromadzony samodzielnie – zwolnienie z PIT dotyczy tylko tej części świadczeń, która odpowiada proporcji majątku wniesionego przez fundatora w stosunku do całości majątku fundacji.
Podsumowując, im większa część majątku pochodzi od fundatora, tym korzystniejsze są zasady opodatkowania świadczeń dla beneficjentów, będących osobami najbliższymi dla fundatorów.
Jeśli wspólnik spółki korzystającej z estońskiego CIT (alternatywny sposób opodatkowania dla określonych podmiotów) zostanie fundatorem lub beneficjentem fundacji rodzinnej, spółka straci prawo do dalszego stosowania tego korzystnego opodatkowania.
Wynajem nieruchomości w ramach fundacji rodzinnej jest mniej korzystny podatkowo niż tzw. najem prywatny. W przypadku najmu prywatnego płacisz podatek na bieżąco, w formie ryczałtu według stawki 8,5% lub 12,5%. Jeśli nieruchomości zostaną przeniesione do fundacji rodzinnej, dochód z najmu nie będzie opodatkowany na bieżąco, a dopiero w momencie wypłaty zgromadzonych środków (w przypadku wypłaty tych środków beneficjentom z „grupy 0” – stawką 15%). Choć podatek jest wyższy, to jego zapłata jest odroczona.
Fundacja rodzinna może być podatnikiem VAT, jeśli prowadzi działalność gospodarczą. Wniesienie majątku do fundacji może stanowić dostawę towarów na gruncie VAT (opodatkowaną VAT lub zwolnioną). W większości przypadków, nie powoduje to rzeczywistego obciążenia podatkowego, dzięki zasadzie neutralności w podatku VAT. Warto jednak dokładnie przeanalizować takie transakcje, by uniknąć niepotrzebnych formalności i problemów.
Należy pamiętać, że wniesienia określonego składnika majątku do fundacji rodzinnej nie da się „cofnąć” bez zapłaty podatku. Warto więc przed podjęciem decyzji dokładnie przeanalizować sytuację podatkową. Wniesienie do fundacji, np. domu, w którym zamieszkuje jeden z beneficjentów spowoduje, że fakt dalszego zamieszkiwania w tym domu będzie dla tego beneficjenta świadczeniem uzyskanym od fundacji – a więc podlegającym opodatkowaniu.
Fundacja rodzinna działa już od kilkunastu miesięcy w naszym kraju. Czy to korzystne rozwiązanie dla każdej firmy rodzinnej?
– Fundacja rodzinna to coś, czego brakowało dotychczas w naszym porządku prawnym. Daje nam możliwość przekazywania na pokolenia majątku, w szczególności firm rodzinnych w taki sposób, żeby zachować trwałość tego majątku, żeby go ulokować i żeby zaspokoić potrzeby rodziny na przyszłość – mówił adw. Krzysztof Smaga w programie Radia Lublin „Kalkulator”