Fundacja rodzinna – planowane zmiany w PIT i CIT od 2027 rok
4 sierpnia 2026 r. na stronie KPRM pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (UD447).
Ministerstwo wraca w nim do wcześniejszych pomysłów dotyczących reformy opodatkowania fundacji rodzinnych. Znalazły się one w ustawie zawetowanej pod koniec 2025 r. Resort proponuje także kilka nowych rozwiązań. Stanowią one efekt niedawnego przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej.
Według Ministerstwa zmiany mają przede wszystkim uszczelnić obowiązujące regulacje. Ich celem jest ograniczenie wykorzystywania fundacji rodzinnych do optymalizacji podatkowej.
Co konkretnie Ministerstwo planuje zmienić?
Zmiany w PIT dotyczące fundacji rodzinnych
Projekt przewiduje dwie istotne zmiany w ustawie o PIT.
Rozszerzenie zwolnienia świadczeń z PIT
Projekt rozszerza zwolnienie z PIT świadczeń wypłacanych przez fundacje rodzinne. Zwolnienie obejmie również zstępnych rodzeństwa fundatorów.
Do tej pory świadczenia wypłacane takim osobom podlegały 10-procentowemu podatkowi. Osoby te należą bowiem do II grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn.
Nowe zasady mają objąć świadczenia wypłacane po 31 grudnia 2026 r.
Nowa definicja członka rodziny fundatora
Projekt rezygnuje również z odwołania do grup podatkowych wskazanych w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Zamiast tego wprowadza do ustawy o PIT pojęcie „członka rodziny fundatora”.
Definicja obejmie osoby należące do „zerowej” grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn. Obejmie także wspomnianych wcześniej zstępnych rodzeństwa fundatora.
Ministerstwo proponuje obie zmiany po raz pierwszy. Nie pojawiały się one w poprzednich projektach nowelizacji.
Zmiany w CIT dotyczące fundacji rodzinnych
Projekt przewiduje znacznie szersze zmiany w ustawie o CIT.
Fundacje rodzinne objęte regulacjami CFC i exit tax
Projekt obejmuje fundacje rodzinne regulacjami CFC oraz exit tax. CFC dotyczą opodatkowania dochodów zagranicznych jednostek kontrolowanych.
Ministerstwo wraca w ten sposób do pomysłu z ustawy zawetowanej pod koniec 2025 r.
Opodatkowanie najmu krótkoterminowego
Ministerstwo chce opodatkować dochody fundacji rodzinnych z najmu krótkoterminowego.
Podatek ma obejmować wszystkie dochody z najmu nieruchomości mieszkalnych i podobnych obiektów. Wyjątek dotyczy nieruchomości wynajmowanych bezpośrednio przez fundację wyłącznie na cele mieszkaniowe.
To kolejny pomysł pochodzący z ustawy zawetowanej pod koniec 2025 r.
Trzyletni lock-up na sprzedaż składników majątku
Projekt wprowadza trzyletni lock-up na zbycie określonych składników majątku. Regulacja obejmie składniki:
- wniesione do fundacji rodzinnej;
- przeniesione do niej nieodpłatnie;
- nabyte przez fundację od podmiotów powiązanych.
Jeśli fundacja sprzeda taki składnik przed upływem wymaganego okresu, nie skorzysta ze zwolnienia podatkowego. Trzyletni termin będzie liczony od końca roku, w którym nastąpiło nabycie składnika.
Również ten pomysł znalazł się w ustawie zawetowanej pod koniec 2025 r.
Podwyższenie stawki CIT z 15% do 19%
Projekt podwyższa podstawową stawkę CIT z 15% do 19%. Stawka ta dotyczy:
- świadczeń wypłacanych beneficjentom przez fundację rodzinną;
- przychodów z likwidacji fundacji;
- ukrytych zysków.
Jest to nowa propozycja Ministerstwa.
Rozszerzenie katalogu ukrytych zysków
Projekt doprecyzowuje również katalog ukrytych zysków. Rozszerza go między innymi o:
- pożyczki udzielone fundatorowi;
- pożyczki udzielone podmiotom powiązanym;
- umorzone należności fundacji rodzinnej;
- przedawnione należności fundacji rodzinnej.
Także ta zmiana pojawia się po raz pierwszy.
Bezpodatkowy zwrot nieruchomości fundatorowi
Przepisy przejściowe umożliwiają bezpodatkowy zwrot fundatorowi nieruchomości i praw majątkowych. Rozwiązanie obejmie składniki wniesione do fundacji rodzinnej przed 1 stycznia 2027 r.
Ministerstwo chce w ten sposób umożliwić fundatorom dostosowanie się do nowych przepisów. Ma to szczególne znaczenie w związku z planowanym opodatkowaniem przychodów fundacji z najmu krótkoterminowego.
Jak jako doradca podatkowy oceniam planowane zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnych
Propozycje dotyczące ustawy o PIT oceniam bardzo pozytywnie. Zmiany w ustawie o CIT przyjmuję natomiast z mieszanymi uczuciami.
Moim zdaniem propozycje dotyczące CIT wykraczają poza cel deklarowany przez Ministerstwo. Celem tym ma być ograniczenie instrumentalnego wykorzystywania fundacji rodzinnych do osiągania korzyści podatkowych.
Zmiany te z pewnością wpłyną na spadek popularności fundacji rodzinnej.
Czy kumulowanie majątku w fundacji rodzinnej jest nadużyciem?
Ze smutkiem przyjąłem stanowisko przedstawione przez Ministerstwo w uzasadnieniu projektu nowelizacji:
„Innym przejawem nadużycia prawa jest koncentracja w fundacji rodzinnej aktywów generujących dochody pasywne, takich jak udziały w spółkach, nieruchomości przeznaczone na wynajem czy instrumenty finansowe, przy jednoczesnym ograniczeniu bieżącej dystrybucji tych dochodów do beneficjentów. W takim modelu dochody te są akumulowane na poziomie fundacji rodzinnej, gdzie co do zasady nie podlegają bieżącemu opodatkowaniu, co prowadzi do istotnego odroczenia momentu opodatkowania.”
Można to odczytać w ten sposób, że Ministerstwo uznaje kumulowanie majątku w fundacjach rodzinnych za zjawisko niepożądane.
Tymczasem właśnie w długoterminowej kumulacji majątku upatrywałem podstawowego celu fundacji rodzinnych. Chodzi przecież o to, aby gromadzić majątek przez wiele lat, a nie sprzyjać utracjuszostwu.
Fundatorzy, których spotkałem na swojej drodze zawodowej, starali się wprowadzać do statutów odpowiednie mechanizmy. Miały one zapewniać długoterminową kumulację kapitału. Fundatorzy ograniczali raczej możliwość bieżącej wypłaty całości zysków fundacji.
Wydaje mi się, że ludzie biznesu myślą w tym zakresie racjonalniej i bardziej długoterminowo niż Ministerstwo. To właśnie kumulacja kapitału sprzyja budowie silnej gospodarki całego państwa, odpornej na zawirowania.
Autor: doradca podatkowy Krzysztof Józefaciuk